Een dementievriendelijke samenleving? Focus op lokale verbinding

21 juli 2020

Een hele regio dementievriendelijk maken, hoe pak je dat eigenlijk aan? We vroegen het aan Loes Heerts en Ine Bonke, ketenregisseurs bij Netwerk Dementie Twente. Door in te zetten op de kracht van lokale verbinding, kregen zij een beweging op gang die de dementievriendelijke samenleving in Twente een enorme boost gaf. 

 

Al sinds de start van Samen Dementievriendelijk in 2016 zet Loes Heerts haar schouders onder een dementievriendelijk Twente. Sinds een paar jaar doet ze dat samen met collega Ine Bonke, die naast haar functie als ketenregisseur ook nog een aantal uur als casemanager dementie werkt. Het doel? De samenleving meenemen in de wereld van dementie, zodat mensen met dementie en hun mantelzorgers zich gehoord voelen en kunnen blijven meedoen in de samenleving. 

 

Lokale kruisbestuiving

Maar hoe pak je dat aan in een regio met maar liefst veertien gemeentes? In ieder geval niet met alle gemeentes tegelijk, zegt Heerts. In plaats daarvan kozen ze voor de kracht van de lokale verbinding: ze zoeken lokale zorg- en welzijnsprofessionals, beleidsmedewerkers van de gemeente, vrijwilligers, mantelzorgers en ondernemers uit hun netwerk die enthousiast zijn om met de dementievriendelijke samenleving aan de slag te gaan. Vervolgens wordt een werkgroep gevormd die met elkaar plannen maakt die passen bij hun gemeente. Meestal organiseren de ketenregisseurs samen met de werkgroep een startbijeenkomst voor iedereen die maar interesse heeft: van horecaondernemers en verenigingsvoorzitters tot vrijwilligers en mantelzorgers. Tijdens deze bijeenkomst beeldt een lokaal theatergezelschap ervaringsverhalen van mensen met dementie en hun mantelzorgers uit. “Deze situaties blijken vaak erg herkenbaar voor de aanwezigen, die daarover in gesprek gaan met elkaar. Die kruisbestuiving van verhalen werkt een stuk beter dan een theoretische lezing over dementie”, aldus Bonke. De ketenregisseurs zijn geroerd door de sfeer die tijdens deze bijeenkomsten ontstaat. “De goede voorbeelden van lokale ondernemers, tennisclubs of biljartverenigingen maken dat anderen enthousiast worden om hetzelfde te doen. Dat is mooi om te zien”, zegt Heerts. 

 

“Door te focussen op lokale verbinding, merk je dat mensen elkaar beter weten te vinden. En dat zorgt weer voor betere zorg en ondersteuning”

 

Van waarde zijn

Voor een dementievriendelijke samenleving hoef je dus geen uitvoerige beleidsplannen te schrijven, grote geldbedragen te investeren of duizenden pamfletten te drukken, benadrukken de ketenregisseurs. Kleine dingen maken een groot verschil. “Door te focussen op lokale verbinding, merk je dat mensen elkaar beter weten te vinden. En dat zorgt weer voor betere zorg en ondersteuning”, legt Heerts uit. De ketenregisseur doelt dan niet alleen op professionele zorg en ondersteuning, maar bijvoorbeeld ook op ondersteuning door lokale vrijwilligers. “Het is prachtig als iemand met dementie nog steeds welkom is op de tennisbaan om een balletje te slaan en dat er daar iemand aanwezig is die kan helpen als dat nodig is.” Heerts noemt een Repair Café in de regio (Losser) als een mooi voorbeeld van een lokaal initiatief. “Voor een aantal vrijwilligers met dementie heeft het Repair Café een belangrijke sociale functie gekregen. Het fungeert als een soort dagvoorziening, waar de casemanager af en toe een kop koffie komt drinken om te checken hoe het met iedereen gaat. Ik word heel blij als ik zie hoe mensen met dementie door het repareren van de kapotte huisraad van anderen nog steeds het gevoel hebben van nut te zijn voor de samenleving”, zegt ze.

 

Goodwill

Maar daarmee zijn we er nog niet. De dementievriendelijke samenleving moet in alle lagen van de samenleving doordringen, vindt Bonke. “Als casemanager focus ik op wat er nog wél mogelijk is bij dementie. Daar moet de maatschappij in mee. Mensen met dementie willen niets liever dan als volwaardig mens gezien worden, net zoals jij en ik dat willen. Meer kennis en begrip is dan hard nodig”, zegt ze. Die kennis kunnen mensen opdoen in de GOED omgaan met dementie-trainingen van Samen Dementievriendelijk. “In de gemeente Goor gaven drie beleidsmedewerkers samen met enkele zorg- en welzijnsprofessionals trainingen aan vele inwoners, waaronder alle medewerkers van de gemeente”, vertelt Bonke. Daarmee geeft de gemeente Goor het goede voorbeeld aan haar inwoners. Die goodwill is volgens Heerts ontzettend belangrijk. Want waarom zou je je druk maken over goed omgaan met dementie als je eigen gemeente het belang van de dementievriendelijke samenleving niet uitdraagt? Ook helpt het om zelf te ervaren hoe het is om met dementie te leven. De ketenregisseurs haalden daarom Into D'mentia naar Twente: een mobiele simulatieruimte waar mensen de verwarring, onzekerheid, desoriëntatie en andere gevoelens ervaren die mensen met dementie dagelijks hebben. Het bezoek aan Into D'mentia opende de ogen van veel bezoekers, vooral in gemeentes waar de dementievriendelijke samenleving moeilijk op gang kwam. 

 

“Alle lokale initiatieven zijn opgezet door mensen die zich vanuit het diepst van hun hart inzetten voor mensen met dementie en hun naasten”

 

In de spotlights

Wat zien Heerts en Bonke als hét succes achter de dementievriendelijke beweging die in Twente is ontstaan? “Je moet het vooral niet alleen willen doen”, adviseert Heerts. “Wees in plaats daarvan een goede verbinder en focus op de kracht van lokale samenwerking.” Hoewel ze het zelf niet snel zullen toegeven, draagt hun eigen bevlogenheid, enthousiasme en betrokkenheid zeker bij aan het succes van de dementievriendelijke samenleving in Twente. En daar profiteren mensen met dementie en hun mantelzorgers inmiddels ook van. Zo nam het aantal ontmoetingscentra in de regio een vlucht, is er meer aandacht voor het ontwikkelen van respijtzorgmogelijkheden voor mantelzorgers en zijn lokale clubs en verenigingen steeds beter toegerust om het gesprek over dementie aan te gaan met hun leden. De ketenregisseurs vinden het hun taak om al deze goede voorbeelden in de spotlights te zetten, om zo anderen te inspireren ook aan de slag te gaan met het dementievriendelijker maken van hun eigen omgeving. “Al deze initiatieven zijn opgezet door mensen die zich vanuit het diepst van hun hart inzetten voor mensen met dementie en hun naasten. Dat verdient ieders aandacht”, besluit Heerts.

 

De resultaten

  • Meer kennis van en bewustwording over dementie gecreëerd
  • Lokale samenwerking op gang gebracht en verbeterd
  • De mens wordt meer gezien, in plaats van het ziektebeeld
  • Ontstaan van verschillende lokale initiatieven, opgezet vanuit de behoeften van mensen met dementie en hun naasten
  • Op regionaal en lokaal niveau is het belang van samenwerken vergroot

 

Ook aan de slag in uw regio?

Meer informatie over het programma Samen dementievriendelijk en het aanbod van trainingen vindt u op samendementievriendelijk.nl