Henk Vonk: ‘Mensen met dementie moeten altijd thuis kunnen blijven wonen’

26 mei 2017

Van zo lang mogelijk thuis wonen naar altijd thuis wonen. Volgens Henk Vonk, directeur van FAME Planontwikkeling, moet dat het uitgangspunt zijn voor mensen met dementie. Het Zwolse bedrijf, dat sinds kort lid is van het Deltaplan Dementie, ontwikkelde de afgelopen jaren nieuwe totaalconcepten als alternatief voor het verpleeg- en verzorgingshuis. In deze concepten staan de individuele wensen en behoeften van mensen met dementie centraal.

‘Ondanks alle goede inhoudelijke intenties is de zorgsector van oudsher georganiseerd op basis van processen, protocollen, wetten en regels’, vertelt Henk Vonk. ‘Er wordt over mensen met dementie gesproken in termen als zzp’s, bedden en dementen. Ik hoorde laatst zelfs de uitdrukking ‘mensen met een vlekje’ voorbij komen. Ook impliceert het financieringssysteem zoals we dat heel lang gekend hebben, dat je iemands leven kan overnemen door alles voor hem of haar te betalen, van eten en drinken tot zorg en huisvesting. Dat beschouwen wij als mensonwaardig. Bovendien zijn de huidige verpleeg- en verzorgingshuizen nooit gebouwd op basis van de wensen en behoeften van de mensen die er wonen. Dit was voor ons aanleiding om aan de slag te gaan met het ontwikkelen van een nieuwe visie met als uitgangspunt: wat hebben mensen met een intensieve ondersteuningsvraag écht nodig op het gebied van huisvesting? Daarbij benaderen wij mensen met dementie juist niet vanuit hun ziekte, maar vanuit hun persoonlijke achtergrond en individuele wensen en behoeften. Niet iedere persoon met dementie is hetzelfde. Het is belangrijk om eerst de mens te kennen voordat je zijn of haar dementie begrijpt.’

 

Nieuwe totaalvisie

Samen met een aantal strategische partners, waaronder zorgorganisaties, ontwikkelde FAME een nieuwe totaalvisie op wonen voor mensen met een intensieve ondersteuningsvraag. Een visie die veel breder is dan alleen huisvesting omdat het zowel wonen, ontmoeten, welzijn, zorg, dienstverlening als financiering omvat. Inmiddels zijn in het land ongeveer duizend woningen opgeleverd die op basis van deze visie zijn ontwikkeld, onder andere in Nijmegen, Linschoten en Heiloo. ‘Binnen deze woonconcepten hebben alle appartementen een eigen woonkamer, slaapkamer, badkamer en keuken’, legt Vonk uit. ‘De inrichting is overzichtelijk en herkenbaar, zodat ook iemand in een latere fase van dementie zich er goed kan oriënteren. Daarnaast zijn de woningen in clusters vormgegeven rondom belevingsruimtes en buurtkamers, zodat het zorgpersoneel altijd voldoende toezicht kan houden. En de bewoners kunnen zelf kiezen of ze anderen willen ontmoeten, of liever in hun eigen appartement blijven.’ Bovendien is er nog een belangrijk voordeel, want het concept is zo ontwikkeld dat de woningen op basis van scheiden van wonen en zorg vanaf de sociale huur verhuurbaar zijn.

 

Van langer thuis naar altijd thuis

‘De overheid wil dat mensen met dementie zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Wij vinden dat je altijd thuis moet kunnen blijven wonen. En als dat in je huidige woning niet meer gaat, dan verhuis je naar een andere woonomgeving die is ingericht op basis van jouw individuele wensen en behoeften’, vertelt Vonk. ‘Dat is wat wij verstaan onder de transitie ‘Van Verblijf naar Wonen’. In de afgelopen decennia is met de beste bedoelingen een systeem neergezet dat goede kanten heeft, maar ook veel kanten die anders moeten en kunnen. Je zou het kunnen vergelijken met een olietanker: hoewel het schip een solide basis heeft, kan het niet snel van koers veranderen. Daar zijn pioniers, experimenten en pilots voor nodig. De samenwerking met partners binnen het Deltaplan Dementie kan hier een belangrijke rol in spelen. Ondanks een behoorlijke bereidheid tot verandering in de sector, merken we dat de ingesleten paden organisaties vaak het zicht ontnemen op hoe je dat dan precies doet. Er is nog veel werk te verzetten en die uitdaging hopen we samen met de partners van het Deltaplan Dementie nog beter aan te kunnen gaan. Hoe meer partijen met elkaar in gesprek zijn, hoe gemakkelijker we de olietanker samen van koers kunnen veranderen. Mensen met dementie vormen een kwetsbare groep in onze samenleving en wij willen het beste voor hen. Daar zijn wij ambitieus in, net als het Deltaplan Dementie. Ik zie al een grote verandering ten opzichte van tien jaar geleden. We merken dat de urgentie en de wil om het anders te doen inmiddels breed gedragen is. En wij willen de partijen die zich herkennen in onze visie en drijfveren, ondersteunen tot en met de realisatie van toekomstgerichte woonconcepten.’


Lees ook:

interview met Marieke van Werkhoven, directeur van Zeeuwse Zorgschakels

interview met Prof. dr. Wiesje van der Flier, hoofd onderzoek bij het VUmc Alzheimercentrum

interview met Prof. dr. Frans Verhey, directeur van het Alzheimer Centrum Limburg in Maastricht

interview met Cordula Wagener, directeur en Anneke Francke, programmaleider Verpleging en Verzorging van het NIVEL

interview met Liane den Haan, directeur-bestuurder van ANBO

interview met Ineke van der Wal, directeur Gezondheid en Welzijn en Marijke Span, kwartiermaker ProMemo van Windesheim

interview met Victor van Dijk, voorzitter van de Raad van Bestuur van Omring

interview met Ton Muurling, mede-oprichter van het Kenniscentrum Dementie op Jonge Leeftijd

interview met Marcel Olde Rikkert, hoogleraar geriatrie Radboud Alzheimer Centrum Nijmegen

artikel n.a.v. ondertekening lidmaatschap door Patricia Can, adjunct directeur Pharos

interview met Henk Smid, directeur ZonMw

interview met John van Swieten, neuroloog en hoogleraar genetica

interview met Marijke Vos, voorzitter Deltaplan Dementie

interview met Erik-Jan Wilhelm, directeur Care Zorginkoop Zilveren Kruis (Achmea)

interview met Johan Lettink, TinZ

interview met Else Bos, PGGM

interview met Ruud Dirkse, directeur DAZ

interview met Jan Vuister, directeur Geriant

interview met Gea Broekema, directeur Alzheimer Nederland

interview met Pauline Meurs, oud-voorzitter Deltaplan Dementie

interview met Rien Nagel, lid raad van bestuur Rabobank