Marieke van Werkhoven: ‘Het verbinden van verschillende partijen in de zorg past bij me’

20 april 2017

Zeeuwse Zorgschakels sloot zich begin 2016 als één van de eerste netwerkorganisaties aan bij het Deltaplan Dementie. Marieke van Werkhoven is directeur van deze onafhankelijke stichting, die zich inzet voor een goede samenhang in de Zeeuwse ketenzorg. We praten met haar over zorgverbetering, casemanagement en een dementievriendelijke samenleving.

Marieke van Werkhoven is van huis uit theoloog, maar werkt al vele jaren in verschillende posities op het snijvlak van meerdere organisaties. ‘Het verbinden van partijen in de zorg, over muren en grenzen heen, past bij me’, vertelt ze. Dat ze dit voor elkaar heeft gekregen in Zeeland, blijkt wel uit het feit dat Zeeuwse Zorgschakels wordt gedragen door nagenoeg alle zorgaanbieders, huisartsen en ziekenhuizen in Zeeland. Alle partijen zijn ook vertegenwoordigd in het bestuur. Volgens van Werkhoven kan het Deltaplan Dementie profiteren van de kennis en kunde die binnen de Zeeuwse Zorgschakels aanwezig is. ‘Aan de andere kant blijven wij dankzij het Deltaplan Dementie op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van dementie. Bovendien kunnen we dankzij ons lidmaatschap invloed uitoefenen op de plannen die worden gemaakt. Het gaat er om dat we mensen met dementie en hun mantelzorgers op een goede manier door het ziekteproces kunnen begeleiden. En daar is de hele keten voor nodig. Als netwerkorganisatie proberen wij dat belang te vertegenwoordigen, door in te zetten op samenhang en goede samenwerking tussen alle partijen. Wij willen mensen met dementie zo lang mogelijk op een goede manier thuis laten wonen, al schieten we daar soms ook in door. Daarom is het belangrijk om vanuit het perspectief van mensen met dementie en hun naasten met ideeën en plannen te komen om de zorg te verbeteren.’ Van Werkhoven noemt de totstandkoming van het programma ‘Dementiezorg voor elkaar’ – de tweede pijler van het Deltaplan Dementie – als een mooi voorbeeld van samenwerking binnen de coöperatie. Het recent gestarte programma ondersteunt professionals die de zorg en ondersteuning voor thuiswonende mensen met dementie willen verbeteren: integraal georganiseerd en afgestemd op persoonlijke wensen en behoeften. ‘In de eerste versie van het plan was er te weinig aandacht voor de praktijk, terwijl het programma juist gericht is op praktijkverbetering. Er is behoefte aan concrete, praktische en pragmatische ideeën. Door vanuit onze eigen kennis en expertise mee te denken, is het plan verder verbeterd. Zo zie je maar dat het zinvol is om je stem te laten horen.

 

Casemanagement

Bij Zeeuwse Zorgschakels werken 28 casemanagers, die samen 1.600 cliënten onder hun hoede hebben. Uit onderzoek blijkt dat casemanagement één van de belangrijkste vormen van ondersteuning is om de zorg voor iemand met dementie thuis goed vol te houden. Casemanagers geven emotionele en praktische begeleiding, onderhouden contacten met hulpverleners en schakelen hulp in als dat nodig is. Maar casemanagement staat onder druk: door gebrek aan financiering worden casemanagers ontslagen of vervangen door wijkverpleegkundigen. Daardoor ontstaan wachtlijsten. Het Deltaplan Dementie maakte vorig jaar met alle betrokken partijen een actieplan, met als doel: casemanagement voor iedereen met de diagnose dementie. ‘Ik hoor dagelijks van onze casemanagers dementie hoe ingewikkeld het is om dingen voor elkaar te krijgen. Ze vertellen hoe kinderen elkaar in de haren vliegen omdat ze het niet eens kunnen worden over de zorg voor hun ouder met dementie. Een casemanager moet al deze processen goed kunnen doorgronden om te kunnen helpen. Waar een wijkverpleegkundige is opgeleid om zorg te verlenen, is een casemanager gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met dementie. Beide achtergronden hebben hun eigen meerwaarde, maar het is zonde om de belangrijke voordelen van gespecialiseerde casemanagers dementie kwijt te raken omwille van de financiering. Daarom pleit ik voor integrale financiering voor casemanagement, los van de Wet langdurige zorg (Wlz), Wijkverpleging en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Laten we een bedrag uit al deze potjes halen en dit samenvoegen in één integrale prestatie voor casemanagement dementie. Daar wil ik mij de komende jaren sterk voor maken, hopelijk samen met andere leden van het Deltaplan Dementie.’

 

Dementievriendelijke samenleving

Van Werkhoven: ‘Soms denk ik wel eens dat we te veel professionaliseren en therapeutiseren. Kijk naar het programma Samen dementievriendelijk: ook buren, vrijwilligers en dorpsgemeenschappen kunnen veel betekenen voor mensen met dementie en hun naasten. We moeten het taboe doorbreken door mensen in een stad, dorp of wijk bewuster te maken van dementie en de behoeften van iemand die met de ziekte leeft. Vaak zijn dingen gemakkelijk te regelen, je moet het alleen durven vragen.’ In de provincie Zeeland wordt in ieder geval hard gewerkt aan een dementievriendelijke samenleving. Het project ‘Rilland Dementievriendelijk’ is een mooi voorbeeld van hoe de kracht van het dorp wordt gebruikt om het dorp dementievriendelijker te maken. Samen met bewoners, bedrijven, overheden en zorginstellingen wordt gezocht naar oplossingen voor ouderen die langer thuis moeten blijven wonen. Zo wordt er samen met inwoners een tuin aangelegd bij een woonzorgcentrum en is er een lespakket over dementie ontwikkeld voor basisschoolleerlingen. ‘De truc is om deze initiatieven zo laagdrempelig en toegankelijk mogelijk te maken, zodat iedereen die wil ook kan aansluiten. Daarnaast is het belangrijk om op regionaal en landelijk niveau meer verbinding met elkaar te zoeken. Alleen op die manier kunnen al die prachtige initiatieven tot bloei komen.’ 

 


Lees ook:

interview met Prof. dr. Wiesje van der Flier, hoofd onderzoek bij het VUmc Alzheimercentrum

interview met Prof. dr. Frans Verhey, directeur van het Alzheimer Centrum Limburg in Maastricht

interview met Cordula Wagener, directeur en Anneke Francke, programmaleider Verpleging en Verzorging van het NIVEL

interview met Liane den Haan, directeur-bestuurder van ANBO

interview met Ineke van der Wal, directeur Gezondheid en Welzijn en Marijke Span, kwartiermaker ProMemo van Windesheim

interview met Victor van Dijk, voorzitter van de Raad van Bestuur van Omring

interview met Ton Muurling, mede-oprichter van het Kenniscentrum Dementie op Jonge Leeftijd

interview met Marcel Olde Rikkert, hoogleraar geriatrie Radboud Alzheimer Centrum Nijmegen

artikel n.a.v. ondertekening lidmaatschap door Patricia Can, adjunct directeur Pharos

interview met Henk Smid, directeur ZonMw

interview met John van Swieten, neuroloog en hoogleraar genetica

interview met Marijke Vos, voorzitter Deltaplan Dementie

interview met Erik-Jan Wilhelm, directeur Care Zorginkoop Zilveren Kruis (Achmea)

interview met Johan Lettink, TinZ

interview met Else Bos, PGGM

interview met Ruud Dirkse, directeur DAZ

interview met Jan Vuister, directeur Geriant

interview met Gea Broekema, directeur Alzheimer Nederland

interview met Pauline Meurs, oud-voorzitter Deltaplan Dementie

interview met Rien Nagel, lid raad van bestuur Rabobank