Verslag bijeenkomst Dementie altijd thuis

24 april 2018

Eén van de speerpunten van het Deltaplan Dementie voor 2018 is Dementie altijd thuis. De ambitie is dat mensen met dementie langer thuis kunnen wonen maar zich vooral ook thuis voelen, ook als dat niet meer in de vertrouwde woning is. Vijf lidorganisaties van het Deltaplan Dementie (Rabobank, Cordaan, FAME Groep, CZ en PGGM) werden gevraagd naar hun perspectief op wonen bij dementie. De uitkomsten stonden centraal tijdens een themabijeenkomst op 12 april jl., waar leden van het Deltaplan Dementie met elkaar van gedachten wisselden. 

Mensen met dementie wonen steeds langer thuis. Gemiddeld brengen zij hooguit een jaar door in een verpleeghuis, vaak in de laatste fase van de ziekte. Wanneer mensen naar een verpleeghuis verhuizen wordt wonen plots een verblijf: het levensritme wordt volledig bepaald door het instituut, hoe liefdevol de zorg ook is. Volgens de vijf lidorganisaties betekent het streven naar Dementie altijd thuis dat mensen met dementie en hun naasten altijd degenen zouden moeten zijn die bepalen wat thuis is. Dit zou onder andere moeten leiden tot een betere kwaliteit van leven, minder crisissituaties en slimmere inzet van schaarser wordende zorgprofessionals. Toch gebeurt dit nu niet, omdat het wordt tegengehouden door onze geïnstitutionaliseerde samenleving, een gebrek aan ondernemerschap en het niet goed inzetten van het beschikbare sociale kapitaal. En dat terwijl er zoveel kansen zijn, zoals het brede draagvlak voor de inzet van nieuwe technologieën en de groeiende groep ouderen van 55 tot 75 jaar die bereid is zich in te zetten voor de samenleving. Er is een brede coalitie nodig die dit onderwerp op de agenda zet, verbindingen zoekt en investeringen en opbrengsten met elkaar deelt.

 

Knelpunten

Beleidsadviseur Laura van Steenveldt deed onderzoek naar de knelpunten op het gebied van Dementie altijd thuis. Wonen en zorg worden nog te veel behandeld als twee gescheiden onderwerpen: mensen met dementie en hun naasten krijgen gedurende het ziekteproces te maken met verschillende wetten en regels en moeten vaak alles zelf uitzoeken. En dit gebrek aan regievoering leidt weer tot een risico op afschuiving. Ook worden mensen met dementie te veel gezien als een homogene groep, terwijl de één wellicht behoefte heeft aan kleinschalig wonen en de ander koste wat kost in het eigen huis wil blijven wonen. Bovendien denken mensen te weinig na over de zogeheten ‘wooncarrière’: dit betekent dat je eigenlijk in elke fase van je leven moet nadenken over welke woonvorm hier het beste bij past. En dat geldt juist voor de laatste fase van het leven, omdat dit crisissituaties zou kunnen voorkomen.

 

Perspectief van mensen met dementie

Er is geen eenduidig antwoord op de vraag wat Dementie altijd thuis eigenlijk is. Het begrip ‘thuis’ heeft voor iedereen een andere betekenis. Vaak is het een gevoel, en geen plek. Hoe zorgen we er dan voor dat mensen met dementie zich thuis voelen, waar ze ook wonen? In de eerste plaats is het belangrijk om een samenleving te creëren waarin we meer naar elkaar omkijken, zodat het voor mensen met dementie ook mogelijk is om in de eigen wijk te blijven wonen. Ook moet er een divers aanbod aan woonvormen worden ontwikkeld waar voldoende ruimte is voor bijvoorbeeld de inzet van nieuwe technologieën. En er wordt geopperd om op zoek te gaan naar andere, meer kleinschalige vormen van ondersteuning thuis. Bij alles is de randvoorwaarde wel dat er vanuit de overheid meer ruimte wordt gecreëerd om dit te kunnen doen, bijvoorbeeld door wet- en regelgeving te veranderen en meer ruimte te geven aan samenwerking en innovatie. Dit zou bijvoorbeeld goed kunnen in de vorm van proeftuinen en pilots. En de belangrijkste suggestie van de aanwezigen? Bekijk het vraagstuk vooral vanuit het perspectief van mensen met dementie en hun naasten. Hoe prachtig alle mogelijkheden op het gebied van technische hulpmiddelen ook zijn, vaak gaat het voor velen toch ook om menselijk contact. De meeste mensen met dementie wonen al heel lang thuis. Zij, en vooral hun naasten hebben meer ondersteuning nodig om dat op een prettige manier te kunnen doen.

 

Hoe verder?

Gezien de complexiteit van het onderwerp en de discussie die dit losmaakt bij de aanwezigen, wordt al snel duidelijk dat het opstellen van een perspectief op Dementie altijd thuis geen gemakkelijke klus is. Een uitwisseling als deze is dan erg nuttig. Het Deltaplan Dementie neemt de opbrengsten en suggesties uit de themabijeenkomst mee in de verdere uitwerking van en vervolgstappen gericht op Dementie altijd thuis.

 

Kijktip

Onze lidorganisatie ANBO ontwikkelde samen met 10 zorgbestuurders en 10 zorgprofessionals een reeks filmpjes over de ouderenzorg in verpleeghuizen. In Van Huis Naar Thuis krijgen uitgesproken bestuurders, verzorgenden en verpleegkundigen een kijkje in elkaars keuken. Van Huis Naar Thuis is een reis waarin collega's ideeën opdoen, geïnspireerd raken en met een andere blik kijken naar gemaakte keuzes en onderliggende dilemma’s op het gebied van ouderenzorg en de laatste levensfase. Centraal staat de vraag: hoe maken we van een (verpleeg)huis een thuis?

 

De korte films kunt u  zien op www.anbo.nl/vanhuisnaarthuis

Op de besloten Facebook-pagina Van Huis Naar Thuis delen professionals goede ideeën en inspiratie. U bent van harte welkom om mee te praten.