Verslag Themabijeenkomst ICT in de zorg, ‘kil’ of ‘cool’?

17 mei 2017

De komende jaren komt er heel wat op de gezondheidszorg af: de vraag naar zorgt stijgt, maar het aantal zorgverleners niet. Op welke manier kan de inzet van ICT de zorg voor mensen met dementie ondersteunen? We ontdekken het tijdens een drukbezochte themabijeenkomst over ICT in de zorg, georganiseerd door expertisecentrum ProMemo Hogeschool Windesheim, lidorganisatie van het Deltaplan Dementie.

ProMemo, het Expertisecentrum Dementie voor Professionals, is opgericht door en werkt nauw samen met de lectoraten Innoveren met Ouderen en ICT-innovaties in de Zorg van Hogeschool Windesheim. Met het expertisecentrum wil de hogeschool een duurzame verbinding realiseren tussen praktijk, onderwijs en onderzoek. Dit gebeurt onder andere door middel van onderzoek en opleiding, training en nascholing van (toekomstige) professionals. De ouderenzorg is op dit moment de meest innovatieve sector, vertelt Franka Bakker, onderzoeker van het lectoraat Innoveren met Ouderen. Dit lectoraat doet praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar innovaties rond ouderen, in nauwe samenwerking met de zorgpraktijk en het onderwijs. Ook is de participatie van ouderen zelf belangrijk. Zo zijn er zogeheten Living Labs opgezet, waarin studenten en ouderen in co-creatie werken aan nieuwe producten en diensten die bijdragen aan een goede kwaliteit van leven.

 

Wat is van waarde voor wie?

Marike Hettinga, lector ICT-innovaties in de Zorg, stelt als eerste een vraag aan de zaal: ‘Is ICT in de zorg kil of cool?’ Bijna iedereen vindt het cool, een enkeling vindt het kil. Zelf pleit Hettinga voor het opzoeken van de nuance, door bij elke nieuwe innovatie te onderzoeken wat van waarde is voor wie. ‘Je moet je altijd afvragen hoe ICT in het dagelijkse leven van mensen met dementie en hun mantelzorgers en in het werkpatroon van zorg- en welzijnsprofessionals past.’ Ook moet er volgens Hettinga voldoende aandacht zijn voor de implementatie van eHealth, omdat dit vaak moeizaam verloopt. Dit kan komen door een gebrek aan (structurele) financiering of door problemen op het gebied van privacy, wet- en regelgeving en acceptatie. ‘Vaak is er alleen tijd voor een knoppentraining, terwijl de echte implementatie daarna pas begint. Reflectie is cruciaal voor een goede implementatie, dus praat erover met collega’s en cliënten’, geeft ze de aanwezigen mee. En waarom is het dan zo lastig om al die mooie ICT-innovaties ten goede te laten komen aan mensen met dementie en hun naasten? Volgens Marc Petit, expert bij ProMemo, spelen een aantal factoren een rol: mensen met dementie schromen vaak om hulp te vragen, aanbieders van ICT-innovaties kunnen zich moeilijk verplaatsen in mensen met dementie en professionals zijn handelingsverlegen. Zijn oproep is dan ook om vragen, onderwerpen en casussen uit de praktijk bij ProMemo in te dienen. Want alleen door meer onderzoek te doen naar wat van waarde is voor wie, kunnen mensen met dementie en hun mantelzorgers uiteindelijk toch profiteren van bewezen effectieve ICT-innovaties.

 

Technologische innovaties

De themabijeenkomst sluit af met een rondgang langs vijf verschillende technologische innovaties. Tessa is een sociale robot voor thuiswonende mensen met dementie die op dit moment drie dingen kan: ze helpt mensen met dementie met oriëntatie (bijvoorbeeld dag en tijd), meldt activiteiten en zet mensen aan om in actie te komen. Of dit voldoende is om de volhoudtijd van mantelzorgers en de sociale gezondheid van mensen met dementie te bevorderen, is onderwerp van onderzoek door de Hogeschool Windesheim. Het doel is om de functies van Tessa in de toekomst uit te breiden. Een innovatie die inmiddels zijn effectiviteit ruimschoots heeft bewezen is de CRDL. Dit is een interactief zorginstrument dat aanraking tussen mensen vertaalt in geluid zodra er een verbinding komt tussen minimaal twee mensen en de CRDL. Het werkt alleen door contact via de huid en juist dat maakt het zo geschikt voor mensen met wie contact maken moeilijk is, zoals mensen in een later stadium van dementie. Ook therapeutische knuffelrobots staan bekend om hun vermogen contact te stimuleren. Paro, een robot in de vorm van een babyzeehond, kan echte zeehondengeluidjes maken, de ogen opzoeken van degenen die hem knuffelt en zelfs reageren op aanrakingen en geluid. Dit roept positieve gevoelens op waardoor mensen met dementie zich minder angstig en onrustig kunnen voelen. Een andere ICT-innovatie is de monitoring, meting en alarmering van Livv Mobile Health. Zij bieden een horloge met een geïntegreerde alarmdienst. Zo kan iemand met één druk op de knop direct een professionele hulpverlener inschakelen. Voor mensen met dementie die nog thuis wonen, is LevendBoek een eenvoudige manier om in contact te blijven met familie, vrienden en kennissen. De berichten die speciaal voor oma in een (besloten) groep op bijvoorbeeld sociale media worden gepost, kan zij direct zien op haar tablet. En hoewel deze vijf technologische innovaties slechts een klein onderdeel van alle ICT-mogelijkheden zijn, gaf het ons toch alvast een klein voorproefje van de toekomst van de ouderenzorg.

 

U kunt hier de presentaties van de bijeenkomst downloaden: